Khoảng cách tiêu chuẩn giữa các cột đèn đường chiếu sáng đang là vấn đề mà bên giao thông đang gặp khó khăn khi lắp đặt. Thiết kế chiếu sáng đạt tiêu chuẩn không chỉ cần chất lượng sản phẩm tốt mà tiêu chí khoảng cách thi công giữa các cột đèn đường chiếu sáng cũng đóng vai trò vô cùng quan trọng. Vậy khoảng cách giữa các cột đèn đường bao nhiêu là chuẩn? thắc mắc này sẽ được NC Lighting giải đáp trong bài viết dưới đây:
Khoảng cách cột đèn đường theo TCVN 13608:2023
TCVN 13608:2023 là tiêu chuẩn quốc gia về chiếu sáng nhân tạo bên ngoài các công trình công cộng và hạ tầng kỹ thuật, trong đó có hệ thống chiếu sáng đường giao thông.
Tại Phụ lục A, mục A.2, tiêu chuẩn đề cập đến tỷ số giữa khoảng cách các cột đèn và chiều cao đặt đèn để bảo đảm yêu cầu về độ đồng đều chiếu sáng dọc tuyến.
Các giới hạn được thể hiện trong Bảng A.1 như sau:
| Hướng cường độ sáng cực đại (Imax) | Phương án bố trí | D/H tối đa |
|---|---|---|
| 0°–75° | Một bên hoặc hai bên đối xứng | 3,5 |
| 0°–75° | Hai bên so le | 3,2 |
| 0°–65° | Một bên hoặc hai bên đối xứng | 3,0 |
| 0°–65° | Hai bên so le | 2,7 |
Trong đó:
- D: Khoảng cách giữa các cột đèn theo sơ đồ bố trí, tính bằng mét.
- H: Chiều cao đặt đèn so với mặt đường, tính bằng mét.
- Imax: Cường độ sáng cực đại; hướng của Imax cần được xác định từ đặc tính quang học của bộ đèn.
Các góc trong bảng liên quan đến hướng phân bố cường độ sáng cực đại, không được tự hiểu là góc mở chùm sáng công bố trên bao bì sản phẩm.
Tỷ số D/H giúp kiểm tra giới hạn khoảng cách theo phương án bố trí và nhóm đặc tính ánh sáng tương ứng. Tuy nhiên, đáp ứng tỷ số D/H chưa có nghĩa toàn bộ phương án chiếu sáng đã đạt tiêu chuẩn. Độ chói, độ đồng đều, khả năng kiểm soát chói lóa và những yêu cầu khác vẫn phải được đánh giá theo loại đường.

Ví dụ: Cột đèn cao 8 m nên bố trí cách nhau bao nhiêu?
Giả sử một tuyến đường sử dụng hệ đèn có chiều cao đặt đèn H = 8 m, bố trí cột một bên đường.
Nếu dữ liệu quang học phù hợp với dòng có hướng Imax từ 0° đến 75° trong Bảng A.1, ta có:
D/H ≤ 3,5
Suy ra:
D ≤ 3,5 × 8 = 28 m
Nếu bộ đèn thuộc nhóm hướng Imax từ 0° đến 65° tương ứng với dòng còn lại của bảng, giới hạn sẽ là:
D ≤ 3,0 × 8 = 24 m
Như vậy, cùng một chiều cao đặt đèn 8 m, giới hạn tỷ số khoảng cách có thể khác nhau theo đặc tính quang học được dùng để đối chiếu.
Tương tự, với H = 10 m, phép nhân tương ứng cho hai dòng bố trí một bên trong bảng sẽ cho giới hạn 35 m và 30 m.
Các kết quả 24 m, 28 m, 30 m và 35 m ở đây là ví dụ áp dụng giới hạn D/H của tiêu chuẩn, không phải khoảng cách thiết kế đã được xác nhận cho một công trình cụ thể. Khoảng cách thực tế có thể cần giảm xuống sau khi tính toán phân bố ánh sáng trên mặt đường.
Một điểm cần phân biệt là chiều cao đặt đèn H không nhất thiết bằng chiều cao danh nghĩa của thân cột. Khi sử dụng bảng tỷ số, phải lấy đúng chiều cao lắp đặt theo phương án kỹ thuật.
Vì sao không thể chỉ dựa vào chiều cao cột để quyết định khoảng cách?
Chiều cao lắp đèn có ảnh hưởng đến vùng chiếu sáng trên mặt đường, nhưng đây không phải yếu tố duy nhất quyết định khả năng bố trí các cột cách xa nhau.
Hai hệ thống cùng sử dụng cột cao 8 m có thể cho kết quả chiếu sáng khác nhau đáng kể nếu dùng hai bộ đèn có hệ quang học khác nhau.
Chẳng hạn, một bộ đèn có phân bố ánh sáng tập trung nhiều ở khu vực gần chân cột, trong khi bộ đèn khác có hệ thấu kính tạo phân bố ánh sáng phù hợp hơn theo chiều dọc tuyến đường.
Nếu giữ nguyên khoảng cách cột, độ sáng tại khu vực giữa hai cột có thể khác nhau. Đây là lý do chỉ nhìn công suất hoặc quang thông tổng của đèn chưa đủ để kết luận khoảng cách lắp đặt phù hợp.
Chiều rộng mặt đường và vị trí lắp cột
Chiều rộng phần đường cần chiếu sáng ảnh hưởng đến cách bố trí cột và yêu cầu phân bố ánh sáng.
Với đường tương đối hẹp, phương án bố trí cột một bên có thể được xem xét nếu bộ đèn đáp ứng được yêu cầu chiếu sáng trên toàn bộ bề rộng.
Đối với đường rộng hơn, việc bố trí đèn ở cả hai bên hoặc trên dải phân cách có thể phù hợp hơn để cải thiện phân bố ánh sáng.
Tuy nhiên, không nên lấy một ngưỡng chiều rộng duy nhất để áp dụng cho tất cả trường hợp. Cần xem xét tương quan giữa chiều rộng đường, chiều cao đặt đèn, đặc tính bộ đèn và phương án tổ chức giao thông.
Nếu chưa xác định được chiều cao phù hợp, bạn có thể tham khảo bài cách chọn chiều cao cột đèn đường trước khi chốt khoảng cách.
Đặc tính quang học của bộ đèn LED
Công suất điện, quang thông và phân bố cường độ sáng là những thông số khác nhau.
Công suất, tính bằng watt (W), phản ánh mức tiêu thụ điện của đèn trong điều kiện xác định.
Quang thông, tính bằng lumen (lm), cho biết tổng lượng ánh sáng phát ra.
Trong khi đó, phân bố cường độ sáng thể hiện ánh sáng được đưa về những hướng nào. Đây là dữ liệu đặc biệt quan trọng khi đánh giá ánh sáng phân bố trên mặt đường và khoảng cách giữa các vị trí lắp đèn.
Hai bộ đèn cùng công suất 100 W không nhất thiết có cùng quang thông hoặc cùng đường cong phân bố cường độ sáng. Vì vậy, không thể mặc định rằng cứ sử dụng đèn công suất lớn hơn thì có thể tăng khoảng cách cột.
Khi lựa chọn đèn đường LED, cần đối chiếu dữ liệu quang học của đúng mẫu đèn với chiều cao lắp đặt và hình học tuyến đường, thay vì chỉ lựa chọn theo công suất.
Độ đồng đều và hiện tượng chói lóa
Khoảng cách cột quá lớn so với khả năng phân bố ánh sáng của bộ đèn có thể tạo ra những vùng có độ sáng thấp hơn đáng kể giữa hai vị trí lắp đặt.
Ngược lại, giảm khoảng cách không phải lúc nào cũng là giải pháp tốt nhất. Nếu lựa chọn bộ đèn và hướng lắp đặt không phù hợp, hệ thống vẫn có thể gây chói lóa hoặc phân bố ánh sáng chưa đạt yêu cầu, đồng thời làm tăng chi phí đầu tư và vận hành.
Một thiết kế chiếu sáng cần xem xét cả mức sáng, độ đồng đều trên mặt đường và khả năng hạn chế chói lóa đối với người tham gia giao thông.
Các phương án bố trí cột đèn đường ảnh hưởng đến khoảng cách như thế nào?
Cùng một tuyến đường, thay đổi vị trí các hàng cột có thể làm thay đổi cách ánh sáng phủ lên mặt đường. Vì vậy, khoảng cách cột cần được xem xét cùng sơ đồ bố trí, không thể tách thành một thông số độc lập.

Bố trí cột đèn một bên đường
Các cột được đặt dọc theo một phía của tuyến đường, bộ đèn hướng ánh sáng về phần đường cần chiếu sáng.
Phương án này thường được cân nhắc cho những tuyến đường có bề rộng phù hợp với chiều cao lắp đèn và đặc tính phân bố ánh sáng của bộ đèn.
Ưu điểm là chỉ cần tổ chức một hàng cột, thuận tiện hơn trong một số phương án bố trí hạ tầng và cấp điện.
Tuy nhiên, với đường rộng, cần kiểm tra kỹ độ sáng ở phía mép đường đối diện. Nếu phân bố ánh sáng không phù hợp, khu vực này có thể không đạt yêu cầu dù khoảng cách dọc giữa các cột đã được giảm.
Bố trí cột đèn hai bên so le
Ở phương án so le, các cột được bố trí luân phiên giữa hai bên đường, thay vì tạo thành từng cặp đối diện trực tiếp.
Cách bố trí này tạo ra một hình học phân bố ánh sáng khác so với phương án một bên hoặc đối xứng.
Khi xem bản vẽ, cần phân biệt khoảng cách dọc theo tuyến của các cột thuộc cùng một hàng với khoảng dịch chuyển giữa cột ở hai phía. Không nên đo khoảng cách chéo nối hai chân cột khác phía rồi mặc định đó là giá trị D cần đưa vào phép đối chiếu tiêu chuẩn.
TCVN 13608:2023 có giới hạn D/H riêng đối với phương án hai bên so le. Vì vậy, không được lấy giới hạn dành cho bố trí một bên để tự áp dụng cho sơ đồ so le.
Bố trí cột đèn hai bên đối xứng
Các cột được lắp thành từng cặp ở hai phía đường, có vị trí tương ứng theo chiều dọc tuyến.
Phương án đối xứng có thể được xem xét đối với tuyến đường rộng, nơi một hàng cột khó đáp ứng yêu cầu phân bố ánh sáng trên toàn bộ mặt đường.
Điều cần kiểm tra không chỉ là khoảng cách giữa các cặp cột liên tiếp mà còn là sự phối hợp ánh sáng từ hai phía, khả năng kiểm soát chói lóa và điều kiện lắp đặt tại mép đường.
Việc bố trí hai hàng cột không tự động bảo đảm chất lượng chiếu sáng nếu khoảng cách, chiều cao và đặc tính bộ đèn chưa được lựa chọn phù hợp.
Bố trí cột đèn trên dải phân cách
Đối với tuyến đường có hai phần xe chạy được ngăn cách bằng dải phân cách, có thể xem xét lắp cột tại khu vực giữa đường.
Cột cần đôi thường được sử dụng trong một số cấu hình để bố trí bộ đèn hướng về hai phần xe chạy.
Phương án này đòi hỏi kiểm tra bề rộng dải phân cách, điều kiện an toàn, khả năng tiếp cận để bảo trì và hiệu quả phân bố ánh sáng ở cả hai phía.
Nếu hai phần đường có bề rộng hoặc điều kiện giao thông khác nhau, không nên mặc định rằng hai bộ đèn phải có cùng công suất hoặc cùng hướng chiếu.
Cách xác định khoảng cách cột đèn phù hợp trước khi thi công
Để lựa chọn khoảng cách cho một tuyến đường, nên bắt đầu từ yêu cầu chiếu sáng cần đạt, sau đó mới xác định phương án bố trí và quy cách thiết bị.
Trước tiên, cần có thông tin về loại đường, chiều rộng phần đường, số làn xe, dải phân cách, vỉa hè và những vị trí có hình học đặc biệt như nút giao hoặc đoạn cong.
Tiếp theo, lựa chọn sơ bộ chiều cao lắp đèn và phương án bố trí cột phù hợp. Ở bước này, các tỷ số D/H trong TCVN 13608:2023 có thể được sử dụng để đối chiếu giới hạn tương ứng.
Khi đã có bộ đèn dự kiến, cần kiểm tra dữ liệu quang học, bao gồm đường cong phân bố cường độ sáng. Tốt nhất nên sử dụng tệp dữ liệu quang học phù hợp, chẳng hạn IES hoặc LDT nếu nhà sản xuất cung cấp, để lập mô hình tính toán.
Phương án tính cần xét đến các yếu tố như độ rộng mặt đường, chiều cao lắp đèn, chiều dài cần, độ vươn của bộ đèn, góc lắp và hệ số duy trì quang thông theo điều kiện sử dụng.
Kết quả cần được đánh giá bằng những chỉ tiêu chiếu sáng phù hợp với cấp đường, không chỉ bằng độ rọi trung bình hoặc tổng quang thông.
Nếu chưa đạt yêu cầu, có thể cần điều chỉnh khoảng cách cột, lựa chọn bộ đèn có phân bố ánh sáng khác, thay đổi cách bố trí hoặc kết hợp nhiều điều chỉnh.
Khoảng cách chỉ nên được chốt để triển khai khi phương án chiếu sáng đã được kiểm tra theo yêu cầu thiết kế của công trình.
Vì sao không nên dùng riêng công thức quang thông để tính khoảng cách?
Một số tài liệu giới thiệu cách tính khoảng cách bằng tổng quang thông của đèn chia cho tích của độ rọi trung bình và chiều rộng đường.
Cách tính này không đủ để chứng minh một phương án chiếu sáng đường phố đạt yêu cầu, vì lượng ánh sáng thực sự phân bố trên mặt đường còn phụ thuộc hệ quang học, vị trí lắp đặt, hệ số sử dụng, hệ số duy trì và những yếu tố khác.
Đặc biệt, ngay cả khi tính được một giá trị độ rọi trung bình phù hợp, vẫn có thể xuất hiện những khu vực thiếu sáng hoặc gây chói lóa.
Vì vậy, phép tính quang thông sơ bộ không thay thế được việc kiểm tra phân bố ánh sáng và các chỉ tiêu chất lượng chiếu sáng.
Đối với bài toán thiết kế tổng thể và ước lượng số lượng cột cho cả tuyến, bạn có thể tham khảo thêm hướng dẫn tính toán chiếu sáng đường phố.
Những vị trí không nên máy móc giữ cùng một khoảng cách cột
Trên một tuyến đường thẳng, có hình học tương đối đồng nhất, các cột có thể được bố trí theo bước lặp đều đặn.
Tuy nhiên, ở những vị trí đặc biệt, việc giữ nguyên khoảng cách có thể không đáp ứng đầy đủ nhu cầu quan sát và an toàn giao thông.
Chẳng hạn, tại nút giao thông, người lái xe cần nhận biết thêm hướng di chuyển, phương tiện cắt ngang và các chướng ngại vật. Việc bố trí đèn phải phục vụ điều kiện quan sát thực tế tại khu vực này.
Ở đoạn đường cong, vị trí các cột còn ảnh hưởng đến khả năng nhận biết hướng tuyến. Những khu vực có cây xanh hoặc công trình che khuất cũng cần được xem xét riêng.
TCVN 13608:2023 có hướng dẫn bố trí tại các đoạn đường cong trong Phụ lục A. Việc áp dụng cần đúng điều kiện hình học của đoạn đường và được đối chiếu với thiết kế thực tế.
Do đó, không nên sử dụng một khoảng cách cố định cho toàn bộ chiều dài tuyến đường mà bỏ qua những thay đổi quan trọng về hình học và điều kiện chiếu sáng.
Lựa chọn cột đèn và bộ đèn theo phương án chiếu sáng
Sau khi xác định được chiều cao lắp đặt, sơ đồ bố trí và khoảng cách thiết kế, đơn vị thực hiện có thể lựa chọn quy cách thân cột, cần đèn và bộ đèn tương ứng.
Đối với cột đèn cao áp, những thông tin cần đối chiếu gồm chiều cao cột, kiểu cần, chiều dài cần, vị trí lắp đèn và yêu cầu liên kết với kết cấu móng.
Với bộ đèn LED, cần ưu tiên dữ liệu quang học của đúng mẫu sản phẩm dự kiến sử dụng. Công suất phù hợp là một phần của lựa chọn thiết bị, nhưng không phải căn cứ duy nhất để quyết định khoảng cách giữa các cột.
NC Lighting có thể tiếp nhận thông số và hồ sơ kỹ thuật do khách hàng cung cấp để đối chiếu quy cách cột đèn, cần đèn và thiết bị chiếu sáng trong phạm vi sản phẩm. Các yêu cầu về khoảng cách, chất lượng chiếu sáng và phương án lắp đặt cuối cùng cần được xác nhận theo hồ sơ thiết kế của công trình.
Khoảng cách tiêu chuẩn giữa các cột đèn đường cần được xác định từ chiều cao đặt đèn, phương pháp bố trí, đặc tính quang học của đèn và yêu cầu chất lượng chiếu sáng.
TCVN 13608:2023 cung cấp các giới hạn tỷ số D/H có thể sử dụng để đối chiếu phương án bố trí, nhưng không thay thế việc tính toán và kiểm tra chiếu sáng.
Đối với một công trình cụ thể, khoảng cách phù hợp không phải là khoảng cách xa nhất có thể bố trí, mà là khoảng cách đáp ứng các yêu cầu chiếu sáng và phù hợp điều kiện tuyến đường.
CÔNG TY TNHH CƠ ĐIỆN VÀ CHIẾU SÁNG ĐÔ THỊ VIỆT NAM
Miền Bắc: LK45.35, Khu đô thị mới Kim Chung – Di Trạch, Xã Hoài Đức, Thành phố Hà Nội.
Miền Nam: Nguyễn Văn Linh, Xã Tân Nhựt, Hồ Chí Minh
Ms. Huyền: 0987 153 083
Website: https://nclighting.vn

NC Lighting là thương hiệu thuộc công ty TNHH cơ điện và chiếu sáng đô thị Việt Nam. Chúng tôi chuyên sản xuất bán các loại thiết bị chiếu sáng như: đèn đường LED, đèn LED cao áp, cột đèn cao áp, cột đèn chiếu sáng, đèn nhà xưởng, đèn pha LED, đèn sân vườn. Ngoài ra còn có các loại đèn trang trí âm nước, đèn âm đất, đèn nấm, đèn LED Panel.


