Cách đấu tấm pin năng lượng mặt trời thường được chia thành hai phương án chính: đấu nối tiếp và đấu song song. Mỗi phương án làm thay đổi điện áp, dòng điện đầu ra của hệ thống theo cách khác nhau. Hiểu rõ nguyên lý của từng kiểu kết nối giúp xác định phương án phù hợp với thông số tấm pin, bộ điều khiển và thiết bị sử dụng điện.
1. Cách đấu tấm pin năng lượng mặt trời nối tiếp
Đấu nối tiếp là phương án kết nối các tấm pin thành một chuỗi để tăng điện áp đầu ra. Khi đó, dòng điện chạy qua các tấm pin trong cùng chuỗi có giá trị như nhau.

1.1. Nguyên lý đấu nối tiếp
Trong mạch nối tiếp, các tấm pin năng lượng mặt trời được kết nối liên tiếp thành một đường dẫn điện duy nhất. Điện áp đầu ra của chuỗi bằng tổng điện áp của từng tấm pin, trong khi dòng điện của chuỗi bị giới hạn bởi tấm pin có khả năng cung cấp dòng thấp nhất.
Ví dụ, hai tấm pin có cùng thông số điện áp hoạt động 18V và dòng điện hoạt động 5A được đấu nối tiếp sẽ có các thông số lý tưởng như sau:
- Điện áp hoạt động: 18V + 18V = 36V.
- Dòng điện hoạt động: Khoảng 5A.
- Tổng công suất danh định: 90W + 90W = 180W.
Đây là ví dụ tính toán với hai tấm pin giống nhau trong điều kiện tiêu chuẩn. Thông số thực tế có thể thay đổi theo cường độ bức xạ, nhiệt độ và tình trạng của từng tấm pin.
1.2. Đặc điểm của phương án nối tiếp
Ưu điểm chính của đấu nối tiếp là tăng điện áp mà không làm tăng tương ứng dòng điện trong chuỗi. Với cùng công suất truyền tải, điện áp cao hơn giúp giảm dòng điện và tổn hao trên dây dẫn.
Tuy nhiên, hiệu quả của chuỗi có thể bị ảnh hưởng khi một tấm pin bị che bóng, suy giảm hiệu suất hoặc có thông số dòng điện không tương thích với các tấm còn lại.
Ngoài ra, tổng điện áp hở mạch của chuỗi phải nằm trong giới hạn cho phép của bộ điều khiển hoặc biến tần, kể cả khi nhiệt độ môi trường thấp làm điện áp tấm pin tăng lên.
2. Cách đấu tấm pin năng lượng mặt trời song song
Đấu song song là phương án kết hợp nhiều tấm pin nhằm tăng dòng điện đầu ra, trong khi điện áp của hệ thống được duy trì gần với điện áp của từng tấm pin tương thích.

2.1. Nguyên lý đấu song song
Trong mạch song song, các tấm pin cùng cung cấp điện vào một hệ thống có chung điện áp đầu ra. Dòng điện tổng bằng tổng dòng điện do các nhánh cung cấp trong cùng điều kiện hoạt động.
Ví dụ, hai tấm pin giống nhau có điện áp hoạt động 18V và dòng điện hoạt động 5A được đấu song song sẽ có thông số lý tưởng:
- Điện áp hoạt động: Khoảng 18V.
- Dòng điện hoạt động: 5A + 5A = 10A.
- Tổng công suất danh định: 90W + 90W = 180W.
Các giá trị trên chỉ mang tính minh họa. Trong thực tế, dòng điện và công suất còn phụ thuộc vào điều kiện chiếu nắng, đặc điểm tải và khả năng điều khiển của hệ thống.
2.2. Đặc điểm của phương án song song
Ưu điểm của đấu song song là tăng khả năng cung cấp dòng điện mà không cần tăng điện áp đầu ra tương ứng. Khi một nhánh bị che bóng, các nhánh khác vẫn có thể tiếp tục phát điện, dù sản lượng toàn hệ thống giảm.
Tuy nhiên, dòng điện tổng tăng theo số nhánh nên hệ thống cần dây dẫn, thiết bị bảo vệ và bộ điều khiển có khả năng chịu dòng phù hợp.
Các tấm pin đấu song song cũng cần có điện áp hoạt động tương thích. Việc kết hợp những tấm pin có điện áp chênh lệch lớn có thể gây tổn hao và làm giảm hiệu quả vận hành.
3. Khi nào nên đấu nối tiếp và khi nào nên đấu song song?
Lựa chọn cách đấu tấm pin năng lượng mặt trời cần dựa trên yêu cầu điện áp, dòng điện và giới hạn đầu vào của thiết bị tiếp nhận nguồn điện.

3.1. Trường hợp phù hợp với đấu nối tiếp
Phương án này có thể phù hợp với những hệ thống sử dụng bộ điều khiển MPPT hoặc biến tần có dải điện áp đầu vào tương ứng. Khi điện áp tăng, dòng điện truyền tải có thể giảm ở cùng mức công suất, góp phần hạn chế tổn hao trên đường dây.
Tuy nhiên, cần kiểm tra điện áp hở mạch lớn nhất của chuỗi, đặc biệt trong điều kiện nhiệt độ thấp, để tránh vượt giới hạn thiết bị.
3.2. Trường hợp phù hợp với đấu song song
Đấu song song thường được xem xét khi cần tăng khả năng cung cấp dòng điện nhưng vẫn duy trì điện áp gần với mức điện áp hoạt động của một tấm pin.
Phương án này có thể phù hợp với những hệ thống có bộ điều khiển hỗ trợ dòng điện đầu vào lớn và các tấm pin có thông số điện áp tương thích.
Khi số lượng nhánh tăng, cần đánh giá dòng điện tổng, khả năng chịu tải của dây dẫn và yêu cầu bảo vệ từng nhánh theo thiết kế hệ thống.
3.3. Trường hợp kết hợp nối tiếp và song song
Đối với hệ thống sử dụng nhiều tấm pin, có thể kết hợp cả hai phương án để đáp ứng đồng thời yêu cầu về điện áp và dòng điện.
Theo nguyên lý, các tấm pin được ghép thành từng chuỗi nối tiếp, sau đó những chuỗi có thông số tương thích được kết hợp song song.
Cách bố trí này thường xuất hiện trong các hệ thống điện mặt trời có quy mô lớn hơn. Việc thiết kế cần tính toán điện áp, dòng điện, công suất và thiết bị bảo vệ cho toàn bộ hệ thống thay vì chỉ dựa vào số lượng tấm pin.
4. Những thông số cần kiểm tra trước khi đấu nối tấm pin
Trước khi xác định phương án đấu nối, cần đối chiếu thông số của tấm pin với giới hạn kỹ thuật của bộ điều khiển hoặc biến tần. Đây là cơ sở để tránh lựa chọn cấu hình không tương thích.

4.1. Điện áp hoạt động và điện áp hở mạch
Hai thông số quan trọng trên tấm pin gồm:
- Điện áp tại điểm công suất cực đại (Vmp): Điện áp khi tấm pin hoạt động tại điểm công suất lớn nhất trong điều kiện xác định.
- Điện áp hở mạch (Voc): Điện áp đo được khi tấm pin không cấp dòng điện cho tải.
Trong cấu hình nối tiếp, tổng điện áp hở mạch cần được kiểm tra theo điều kiện nhiệt độ thấp nhất dự kiến. Đây là thông số quan trọng để bảo đảm điện áp không vượt quá giới hạn đầu vào của thiết bị.
4.2. Dòng điện hoạt động và dòng ngắn mạch
Dòng điện tại điểm công suất cực đại (Imp) và dòng ngắn mạch (Isc) là những thông số cần xem xét khi thiết kế hệ thống.
Đặc biệt, với phương án song song, tổng dòng điện từ các nhánh ảnh hưởng đến việc lựa chọn dây dẫn, thiết bị bảo vệ và khả năng tiếp nhận dòng điện của bộ điều khiển.
Không nên chỉ căn cứ vào công suất ghi trên nhãn mà bỏ qua các giới hạn về dòng điện.
4.3. Công suất và mức độ tương thích giữa các tấm pin
Công suất 1 tấm pin năng lượng mặt trời là thông số thể hiện khả năng phát điện danh định của tấm pin trong điều kiện thử nghiệm tiêu chuẩn. Khi kết hợp nhiều tấm pin, tổng công suất danh định là một cơ sở để đánh giá quy mô hệ thống.
Tuy nhiên, những tấm pin có cùng công suất chưa chắc có điện áp và dòng điện giống nhau. Vì vậy, cần ưu tiên các tấm pin có đặc tính điện tương thích để hạn chế tổn hao khi kết nối.
Ngoài ra, thông số của bộ điều khiển và biến tần phải đáp ứng cấu hình dự kiến, bao gồm giới hạn điện áp, dòng điện và công suất đầu vào.
5. Những lưu ý an toàn khi đấu tấm pin năng lượng mặt trời
Tấm pin năng lượng mặt trời có thể tạo ra điện ngay khi tiếp xúc với ánh sáng, kể cả khi chưa kết nối với thiết bị sử dụng. Vì vậy, quá trình đấu nối cần được thực hiện bởi người có chuyên môn, tuân thủ thiết kế kỹ thuật và yêu cầu an toàn điện. Để hạn chế nguy cơ hư hỏng thiết bị và sự cố trong quá trình vận hành, cần chú ý những vấn đề sau:
- Kiểm tra thông số thiết bị: Đối chiếu điện áp, dòng điện và công suất của các tấm pin với giới hạn đầu vào của bộ điều khiển hoặc biến tần.
- Sử dụng linh kiện phù hợp: Dây dẫn, đầu nối và thiết bị bảo vệ phải đáp ứng yêu cầu về điện áp, dòng điện và điều kiện môi trường lắp đặt.
- Bảo đảm tính tương thích: Không tùy ý kết hợp các tấm pin có đặc tính điện chênh lệch lớn hoặc sử dụng đầu nối không tương thích.
- Phòng tránh hồ quang điện: Không tự ý ngắt hoặc kết nối các đầu nối DC khi mạch đang mang tải, vì có thể phát sinh hồ quang nguy hiểm.
- Tuân thủ hướng dẫn kỹ thuật: Sơ đồ đấu nối và phương án bảo vệ phải phù hợp với tài liệu của nhà sản xuất và các quy định an toàn điện áp dụng.
CÔNG TY TNHH CƠ ĐIỆN VÀ CHIẾU SÁNG ĐÔ THỊ VIỆT NAM
Miền Bắc: LK45.35, Khu đô thị mới Kim Chung – Di Trạch, Xã Hoài Đức, Thành phố Hà Nội.
Miền Nam: Nguyễn Văn Linh, Xã Tân Nhựt, Hồ Chí Minh
Ms. Huyền: 0987 153 083
Website: https://nclighting.vn



